เด็กประถมลดกว่า 3.28 แสนคน ม.ปลายยังเพิ่ม! จับตาปี 2575 เป็นต้นไป แรงกดดันทยอยส่งถึงมหาวิทยาลัยไทย

เปิดสถิติการศึกษา 5 ปี พบจำนวนนักเรียนลดลงเกือบ 4.5 แสนคน ระดับประถมศึกษาลดลงมากที่สุด ขณะที่มัธยมศึกษาตอนปลายยังเพิ่มขึ้นสุทธิ สะท้อนความแตกต่างของประชากรแต่ละรุ่น นักเรียนประถมในปี 2569 จะทยอยเข้าสู่วัยมหาวิทยาลัยช่วงปี 2575–2581 ส่งสัญญาณให้สถาบันอุดมศึกษาเตรียมรับมือกับฐานผู้เรียนที่อาจหดตัวในอนาคต

ข้อมูลสถิติการศึกษาปีการศึกษา 2565–2569 ของสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) พบว่า จำนวนนักเรียนในชุดข้อมูลลดลงจาก 6,626,068 คน เหลือ 6,176,422 คน หรือลดลง 449,646 คน คิดเป็น 6.79% ภายในระยะเวลา 4 ปี โดยระดับประถมศึกษามีนักเรียนลดลงมากที่สุด จาก 3,011,188 คน เหลือ 2,682,575 คน ลดลง 328,613 คน หรือ 10.91% ขณะที่ระดับก่อนประถมศึกษาลดลงจาก 871,546 คน เหลือ 734,982 คน ลดลง 136,564 คน หรือ 15.67% ซึ่งเป็นระดับที่มีอัตราการลดลงสูงที่สุด

อย่างไรก็ตาม จำนวนนักเรียนระดับมัธยมศึกษาตอนปลายกลับเพิ่มขึ้นจาก 1,053,136 คน ในปีการศึกษา 2565 เป็น 1,077,268 คน ในปีการศึกษา 2569 เพิ่มขึ้นสุทธิ 24,132 คน หรือ 2.29% แม้จำนวนผู้เรียนจะมีความผันผวนระหว่างปี แต่ยังไม่ปรากฏแนวโน้มลดลงต่อเนื่องเช่นเดียวกับระดับประถมศึกษา

ปรากฏการณ์ดังกล่าวอธิบายได้ว่า นักเรียนแต่ละระดับเป็นประชากรคนละรุ่น ซึ่งมีจำนวนและโครงสร้างอายุแตกต่างกัน อีกทั้งการเปลี่ยนผ่านระหว่างระดับการศึกษายังขึ้นอยู่กับอัตราการเรียนต่อ การย้ายสถานศึกษา และเส้นทางการศึกษาที่ผู้เรียนเลือก ดังนั้น การลดลงของนักเรียนประถมศึกษาในปัจจุบันจึงไม่ได้ทำให้จำนวนนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายลดลงทันที แต่ผลกระทบจะทยอยส่งผ่านไปตามช่วงอายุของผู้เรียน

นักเรียนประถมปี 2569 จะเข้าสู่วัยมหาวิทยาลัยเมื่อใด?

เมื่อพิจารณาตามเส้นทางการศึกษาปกติ นักเรียนที่กำลังศึกษาอยู่ในระดับประถมศึกษาในปีการศึกษา 2569 จะทยอยมีอายุประมาณ 18 ปี ซึ่งเป็นช่วงอายุทั่วไปของการเข้าสู่ระดับปริญญาตรี ตามลำดับดังนี้

หมายเหตุ: เป็นการประมาณช่วงปีตามอายุทั่วไปของนักเรียนแต่ละระดับชั้น โดยปีที่มีอายุครบ 18 ปีอาจแตกต่างจากปีการศึกษาที่เข้ามหาวิทยาลัยจริง ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับวันเกิด อายุเมื่อเข้าเรียน และความต่อเนื่องของการศึกษา

จากตารางจะเห็นว่า นักเรียน ป.6 ในปีการศึกษา 2569 จะเป็นกลุ่มแรกที่ทยอยเข้าสู่วัยมหาวิทยาลัยในช่วงปี 2575–2576 ขณะที่นักเรียน ป.1 จะเข้าสู่วัยดังกล่าวในช่วงปี 2580–2581

นั่นหมายความว่า ผลจากการเปลี่ยนแปลงขนาดประชากรนักเรียนประถมศึกษาอาจทยอยส่งถึงระบบอุดมศึกษาตั้งแต่ช่วงปี 2575 เป็นต้นไป ไม่ได้เกิดขึ้นพร้อมกันทั้งหมดในปีเดียว

อย่างไรก็ตาม การลดลงของจำนวนนักเรียนประถมศึกษา 328,613 คน เป็นผลต่างของยอดนักเรียนรวมสองปี ไม่ใช่จำนวนเด็กที่จะหายไปจากการสมัครมหาวิทยาลัยในปีใดปีหนึ่งโดยตรง การประเมินผลกระทบที่แท้จริงจำเป็นต้องติดตามจำนวนนักเรียนแต่ละรุ่นไปจนถึงระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย รวมถึงอัตราการสำเร็จการศึกษาและอัตราการเข้าศึกษาต่อระดับอุดมศึกษา

มหาวิทยาลัยไทยควรเตรียมรับมืออย่างไร?

หากจำนวนประชากรวัยเรียนยังลดลงต่อเนื่อง มหาวิทยาลัยที่พึ่งพานักศึกษาปริญญาตรีวัยเรียนและรายได้จากค่าเล่าเรียนเป็นหลัก อาจเผชิญการแข่งขันรับนักศึกษาเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะสถาบันหรือหลักสูตรที่มีผู้สมัครน้อยอยู่แล้ว ขณะที่ต้นทุนด้านบุคลากร อาคารสถานที่ และการบริหารจัดการยังคงมีอยู่

มหาวิทยาลัยจึงควรเริ่มวางแผนจำนวนผู้เรียนล่วงหน้าอย่างน้อย 10 ปี โดยใช้ข้อมูลประชากรรายช่วงอายุ จำนวนผู้สำเร็จการศึกษาระดับ ม.6 และ ปวช. รวมถึงจำนวนผู้สมัครและผู้เข้าเรียนจริงมาประกอบการตัดสินใจ พร้อมปรับหลักสูตรให้สอดคล้องกับความต้องการแรงงาน ขยายโอกาสการเรียนรู้สำหรับวัยทำงาน พัฒนาหลักสูตรระยะสั้น ระบบสะสมหน่วยกิต และการเรียนรู้ตลอดชีวิต เพื่อกระจายฐานผู้เรียนให้หลากหลายมากขึ้น

สัญญาณสำคัญของการศึกษาไทยจึงไม่ใช่เพียงจำนวนนักเรียนประถมศึกษาที่ลดลงกว่า 3.28 แสนคน แต่คือการเปลี่ยนแปลงของประชากรวัยเรียนที่จะทยอยส่งผลต่อมัธยมศึกษาและอุดมศึกษาในระยะต่อไป มหาวิทยาลัยที่เริ่มวางแผนตั้งแต่วันนี้ย่อมมีเวลาเตรียมความพร้อมมากกว่าการรอให้จำนวนผู้สมัครลดลงแล้วจึงปรับตัว

ตรวจสอบข้อมูล: https://web2.bopp.go.th/?page_id=11644