คะแนน PISA ดีขึ้นจริง แต่ช่องว่างคนจน–คนรวยลดเพียง 2 คะแนนใน 10 ปี! กสศ. ชี้โจทย์ใหญ่การศึกษาไทย
แม้ผลประเมิน PISA 2025 ของไทยจะส่งสัญญาณบวก โดยคะแนนนักเรียนเพิ่มขึ้นทั้งด้านวิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และการอ่าน แต่เมื่อมองลึกไปถึงความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา กลับพบว่า ช่องว่างคะแนนระหว่างนักเรียนจากครัวเรือนยากจนที่สุดกับครัวเรือนร่ำรวยที่สุดในรอบ 10 ปี ลดลงเพียง 2 คะแนน และไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ สะท้อนว่าความแตกต่างด้านผลลัพธ์การเรียนรู้ระหว่างเด็กต่างฐานะยังคงเป็นโจทย์สำคัญของระบบการศึกษาไทย
จากบทวิเคราะห์ผลการประเมิน PISA 2025 ของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) และสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (วสศ.) พบว่า เมื่อเปรียบเทียบผลประเมินระหว่างปี 2022 กับปี 2025 ช่องว่างคะแนนเฉลี่ยระหว่างนักเรียนจากครัวเรือนยากจนที่สุด 25% กับครัวเรือนร่ำรวยที่สุด 25% ลดลงประมาณ 11 คะแนน โดยนักเรียนกลุ่มยากจนมีคะแนนเฉลี่ยเพิ่มขึ้น 29.36 คะแนน ขณะที่กลุ่มร่ำรวยที่สุดเพิ่มขึ้น 18.53 คะแนน
อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาแนวโน้มระยะยาวตั้งแต่ปี 2015–2025 ช่องว่างคะแนนดังกล่าวลดลงเพียง 2 คะแนน และการเปลี่ยนแปลงนี้ไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ จึงยังไม่อาจสรุปได้ว่าความเหลื่อมล้ำด้านผลลัพธ์การเรียนรู้ลดลงอย่างมีนัยสำคัญในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา
กสศ. วิเคราะห์ว่า การเพิ่มขึ้นของคะแนนในช่วงปี 2022–2025 อาจสะท้อนการฟื้นตัวของผลลัพธ์การเรียนรู้หลังได้รับผลกระทบจากสถานการณ์โควิด-19 มากกว่าจะเป็นหลักฐานยืนยันว่าช่องว่างระหว่างเด็กต่างฐานะได้รับการแก้ไขแล้ว
ประเด็นนี้ทำให้การยกระดับการศึกษาไทยไม่ควรมุ่งเน้นเฉพาะการเพิ่มคะแนนสอบเฉลี่ยหรือการขยับอันดับในเวทีนานาชาติ แต่ต้องพิจารณาด้วยว่าเด็กแต่ละกลุ่มได้รับโอกาสและทรัพยากรสำหรับการเรียนรู้อย่างเพียงพอหรือไม่ เพราะการที่คะแนนภาพรวมดีขึ้น ไม่ได้หมายความว่าเด็กทุกกลุ่มจะได้รับประโยชน์จากการพัฒนาในระดับเดียวกัน
กสศ. จึงเสนอให้การพัฒนาคุณภาพการศึกษาดำเนินควบคู่กับการลดความเหลื่อมล้ำเชิงโครงสร้าง ทั้งการจัดสรรงบประมาณให้เหมาะสมกับความจำเป็นของผู้เรียนและบริบทโรงเรียน การพัฒนาครูอย่างต่อเนื่อง การสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยต่อการเรียนรู้ และการสนับสนุนจากครอบครัวและชุมชน เพื่อให้เด็กทุกคนสามารถพัฒนาศักยภาพได้อย่างเต็มที่
โจทย์สำคัญของการศึกษาไทยจึงไม่ใช่เพียงทำอย่างไรให้คะแนน PISA สูงขึ้น แต่คือทำอย่างไรให้เด็กที่เกิดมาในครอบครัวต่างฐานะมีโอกาสเรียนรู้และพัฒนาความสามารถได้ใกล้เคียงกันมากขึ้น เพราะหากความเหลื่อมล้ำยังคงอยู่ การพัฒนาคุณภาพการศึกษาและการเพิ่มศักยภาพของกำลังคนไทยในระยะยาวก็ยังเป็นความท้าทายที่ต้องเร่งแก้ไข
ที่มา: กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) บทวิเคราะห์ผลการประเมิน PISA 2025 เผยแพร่วันที่ 20 ตุลาคม 2569
อ่านข่าวต้นฉบับ: https://www.eef.or.th/news-201026/
